Aukeratu zure maila:
Albiste sinplea, A1 mailarako
Gure herrietan parke asko daude. Parke hauetan kautxu sintetikoa erabiltzen dute. Kautxu hau pneumatikoetatik dator. Europar Batasunak esan du kautxu hau kaltegarria dela.
Ekologistak Martxan elkarteak kanpaina bat hasi du. Kanpaina honen helburua da kautxuzko lurra kentzea. Kautxu honek metalak eta produktu kimikoak ditu. Produktu hauek kaltegarriak dira haurrentzat eta haurdunentzat.
Kautxu honek airea kutsatzen du. Haurrek aire hau arnasten dute. Kautxua ukitzen dute eta partikula txikiak jaten dituzte. Honek kalte egiten die.
Ikerketa batek esan du kautxu honek elementu kimiko asko dituela. Elementu hauek oso arriskutsuak dira. Denborarekin kautxua degradatzen da eta mikroplastikoak askatzen ditu.
Beste ikerketa batek esan du kautxu honek tenperatura handitzen duela. Udan oso beroa egiten du parke hauetan. Honek kalte egiten die haurrei.
Pediatra batek esan du parke hauek ez direla seguruak. Erorikoak ohikoak dira parke hauetan. Gainera, ez dira leku garbiak.
Ekologistak Martxan elkarteak webgune bat sortu du. Webgune honetan jendeak parkeen argazkiak bidali ditzake. Helburua da parke hauek aldatzea.
Albiste erraza, A2 mailarako
Ekologistak Martxan elkarteak kanpaina bat hasi du. Kanpaina honen helburua da parkeetako lurra aldatzea. Parke askotan kautxu sintetikoa erabiltzen da. Kautxu hau pneumatiko birziklatuekin egiten da. Baina kautxu honek substantzia toxikoak ditu. Substantzia hauek kaltegarriak dira haurrentzat eta haurdunentzat.
Kautxu honek metal pisutsuak ditu eta disruptore endokrinoak dira. Disruptore endokrinoak kaltegarriak dira haurren garapen neurologiko eta immunitarioan. Haurrek molekula hauek arnasten dituzte eta batzuk toxikoak dira.
Ekologistak Martxan elkarteak Espainiako Estatu osoan hasi du kanpaina. Kanpaina honen helburua da parkeetako lurra aldatzea. Elkarteak dio haurrek ordu asko ematen dituztela parkean eta horregatik eragin handia jasaten dutela.
Espainiako Ikerketa Zientifikoetako Batzorde Gorenak (CSIC) kautxu birziklatuko haur-parkeen materiala aztertu du. Ikerketak dio pneumatikoetatik eratorritako kautxuak elementu metaliko eta kimikoen kontzentrazio handiak dituela. Denbora igaro ahala, kautxua degradatzen doala eta mikroplastikoak, disruptore endokrinoak eta elementu kimikoak askatzen doala ere badio ikerketak.
Ekologistak Martxan elkarteak mapa bat egin du. Mapa honetan herritarrek gehitu dezakete beren inguruko jolas-parkeek zein zoru mota duten. Helburua da horiek identifikatu eta gero udalek, Hezkuntza sailek edota ekipamenduen jabeek urratsa ematea, zorua kendu edota aldatzeko.
B1 mailarako egokitutako berria
Gure herrietan, kautxu sintetikodun parkeak nonahi aurki ditzakegu. Baina Europar Batasunak hartu duen erabakiak agerian utzi du parke hauetako materialen toxikotasuna. Ekologistak Martxan elkarteak dioenez, kautxu sintetikodun parkeak pneumatiko birziklatuz egindako zoruak izaten dira. Polimero sintetiko eta aditiboekin nahastuta egoten dira. Metal pisutsuak dituzte eta disruptore endokrinoak dira, potentzialki kantzerigenoak. Hau da, haurren garapen neurologiko eta immunitarioan eragina izan dezakete.
Ekologistak Martxan elkarteak parke hauen lurra aldatzeko kanpaina jarri du martxan Espainiako Estatu osoan. Haurtxo, ume, gazte eta haurdunak dira parkean ordu gehien ematen dutenak eta, beraz, eragin handiena jasaten dutenak. Molekula hauetako asko arnasten ari dira, horietako asko disruptore endokrinoak, batzuk zuzenean toxikoak edota potentzialki kantzerigenoak. Arnasketa bidez bakarrik ez, ukitzea eta partikula txikiak jatea ere kutsadura iturri izan daitezke.
Zoru hauetako konposizio kimikoak kopuru txikitan askatzen doaz, gutxinaka, eta ondorio kaltegarriak izan ditzakete epe ertain edo luzera.
Espainiako Ikerketa Zientifikoetako Batzorde Gorenak (CSIC) kautxu birziklatuko haur-parkeen materiala aztertu zuen 2022-2024 urteen artean. Ondorioztatu zuen pneumatikoetatik eratorritako kautxu bulkanizatuak elementu metaliko eta kimikoen kontzentrazio handiak dituela, baita organofosfatoak ere. Gizakientzat oso substantzia arriskutsuak dira organofosfatoak. Denbora igaro ahala, kautxua degradatzen doala eta potentzialki kantzerigenoak diren mikroplastikoak, disruptore endokrinoak (sistema hormonalean eragiten dutenak) eta elementu kimikoak askatzen doala ere badio ikerketak.
Tuteran tenperatura neurtu dute uda honetan, eta tenperatura muturrekoenak kautxuzko zorudun jolas-parkeetan atzeman dituzte. Joan den ekainaren 23an, 14:15ean, 40ºC egiten zituen Tuteran; zelaian neurtutako tenperatura 28,7ºC-koa izan zen eta jolas-parkekoa aldiz, 73,3ºC-koa. Muturrekoa, inondik inora.
Klima larrialdiari lotuta elkarteak gogoratu du bero bolada gero eta sarriagoen garaian kautxuak tenperatura, eta beraz beroa, metatu egiten duela. Gainera, euriak lurrazpira iragazten ditu elementu toxikoak, lurra eta ura kutsatuz.
Juan Antonio Ortega pediatrak bi mitori kontra egin nahi izan die Ekologistak Martxanen prentsaurrekoan. Kautxuzko parkeak haurrentzat seguruagoak direla pentsa badezakegu ere, halako guneetan erorikoak ohikoak direla dio, eremu ezegonkorra izan ohi delako. Garbitasunari dagokionez, ez dira leku higienikoagoak, dio. Higienea eta zikintasuna nahastu ohi ditugun arren, naturan jolastea garbiagoa dela nabarmendu du.
“Osasuna duten parkeak” kanpaina abiatu du Ekologistak Martxanek. Webgune horretako mapan, herritarrek gehitu dezakete beren inguruko jolas-parkeek zein zoru mota duten. Helburua da horiek identifikatu eta gero udalek, Hezkuntza sailek edota ekipamenduen jabeek urratsa ematea, zorua kendu edota aldatzeko. Adibidea ere eman dute: Kantabriako Puente Viesgo herriko alkateak konpromisoa hartu du kautxuzko zorua duten herriko gune guztiak alternatiba osasuntsuagoengatik ordezkatzeko.