Iturria: Argia.eus 📷 COP26aren karietara, Tuvaluko kanpo-ministro Simon Kofek hitzaldia eman zuen ura belaunetaraino izanik, bere herrialdearen larrialdia ezagutarazi nahian.
Aukeratu zure maila:
Albiste sinplea, A1 mailarako
Duela 11 urte, 195 herrialdek akordio bat sinatu zuten. Akordio horretan esan zuten airea ez dela gehiegi berotu behar. Gehienez bi gradu berotu daiteke. Baina orain badakigu bi gradu baino gutxiago berotzea zaila izango dela. Nazio Batuek txosten bat argitaratu dute. Txosten horretan esaten dute oraindik zerbait egin dezakegula.
Itsasoaren maila igotzen ari da. Horregatik, uharte txiki batzuk desagertuko dira. Jende asko bizi da uharte horietan. Uharteak desagertzen badira, jendea beste leku batera joan beharko da bizitzera.
Koralak ere desagertzen ari dira. Koralak itsasoan bizi diren animaliak dira. Arrain asko bizi dira koraletan. Arrain horiek jaten ditugu. Koralak desagertzen badira, arrainak ere desagertuko dira.
Eguraldia aldatzen ari da. Lehen ez ziren hainbeste beroaldi eta eurite egiten. Orain gero eta gehiago egiten dira. Horrek arazo asko sortzen ditu. Adibidez, uzta txarrak izaten dira.
Zer egin dezakegu? Airea gutxiago berotzeko, gas gutxiago bota behar dugu airera. Baina hori ez da nahikoa. Klima aldatzen ari da eta horretara egokitu behar dugu. Adibidez, itsasoaren maila igotzen ari denez, herri batzuk lekuz aldatu beharko dira.
Orain arte ez dugu ezer egin. Berandu da, baina oraindik zerbait egin dezakegu.
Albiste erraza, A2 mailarako
Duela 11 urte, 195 herrialdek hitzarmen bat sinatu zuten. Hitzarmen horretan esan zuten ez zutela utziko Lurra gehiegi berotzen. Tenperatura ezin zen 2°C baino gehiago igo. Baina orain badakigu ez dugula lortuko. Laster 1,5°C baino gehiago igoko da tenperatura.
Honek arazo asko sortuko ditu. Uharte batzuk urpean geratuko dira. Jende askok bere etxea galduko du. Koralak hilko dira eta arrainek ez dute izango non bizi. Eguraldia arraroagoa izango da. Bero handia egingo du, lehorteak egongo dira eta euri asko egingo du.
Arazo hauek okerragoak izango dira denbora pasatzen den heinean. Gero eta zailagoa izango da konponbideak aurkitzea. Gainera, ez dakigu zer gertatuko den tenperatura jaisten denean.
Zer egin dezakegu? Bi gauza egin behar ditugu: gas gutxiago bota airera eta prestatu etorkizunerako. Baina askotan ez dugu ondo egiten. Adibidez, hondamendi bat gertatzen denean, diru asko gastatzen dugu konpontzen, baina ez dugu pentsatzen nola prestatu hurrengorako.
Gure Lurra zaintzeko, gas gutxiago bota behar dugu airera. Hau egin behar dugu orain, ez gero. Bestela, arazoak okerragoak izango dira.
B1 mailarako egokitutako berria
Duela 11 urte, 195 herrialdek Parisko Hitzarmena sinatu zuten. Akordio horren bidez, atmosferaren beroketa 2°C-tik behera mantentzea adostu zuten. Helburu nagusia 1,5°C-ko beroketa ez gainditzea zen. Baina, orain, Nazio Batuen Ingurumenerako Programak txosten bat argitaratu du, eta bertan esaten da helburu hori lortzea oso zaila izango dela.
Txosten horrek dioenez, 2015etik hona karbono gehiegi isuri dugu atmosferara. Horregatik, orain ezin dugu lortu 1,5°C-ko beroketa ez gainditzea. Gutxienez 1,7°C-ko beroketa izango dugu. Horrek ondorio larriak izango ditu mundu osoan.
Ondorio ezagunenetako bat da uharte txiki asko urpean geratuko direla. Horrek esan nahi du milaka urtetan garatu diren bizimoduak, kulturak eta ekosistemak desagertu egingo direla. Beste ondorio garrantzitsu bat da koralak hil egingo direla. Koralak ez dira bakarrik politak; arrainentzako eta itsasertzeko komunitateentzako ere oso garrantzitsuak dira.
Eragin horiez gain, muturreko eguraldiak (beroteak, lehorteak eta euriteak) gero eta ohikoagoak izango dira. Horrek ekosistemak hauskorrago bihurtuko ditu, eta karbonoa xurgatzeko ahalmena murriztuko du.
Klima aldaketari aurre egiteko, bi gauza egin behar ditugu: isurketak murriztu eta moldatu. Baina askotan, moldatzea ez da nahikoa izaten, eta modu desegokian egiten da. Gainera, muturreko eguraldiak gero eta ohikoagoak direnez, hondamendien ondorengo konponketak lehenesten dira, moldatzearen kaltetan.
Behe-atmosferaren tenperatura apaltzeko, karbono asko xurgatu behar dugu. Baina hori egitea oso zaila da, eta denbora asko behar da. Horregatik, isurketak murriztea inoiz baino premiazkoagoa da.
Gehiegi itxaron dugu, eta orain askoz zailagoa eta garestiagoa izango zaigu atmosferaren oreka berreskuratzea. Egoera honen ardura ez da denona, eta eraginak ere ez dira berdinak izango denontzat. Ardura gehien dutenak dira eragin gutxien pairatuko dituztenak, eta ardura gutxien dutenak dira eragin gogorrenak pairatuko dituztenak.