Aukeratu zure maila:
Albiste sinplea, A1 mailarako
Onddoek garrantzi handia dute naturan. Baina jendeak ez die kasu handirik egiten. Jendeak uste zuen gizakiak zirela garrantzitsuenak. Animaliak ere garrantzitsuak ziren, baina landareak eta onddoak ez. Onddoak egur ustelaren gainean hazten dira eta jendeak ez ditu aintzat hartzen.
Baina onddoek lan handia egin dute. Duela milioika urte, bizitza itsasotik lurrera pasa zen. Onddoek landareei lagundu zieten. Landareek eta onddoek elkarrekin lan egiten dute. Landareek onddoei janaria ematen diete. Onddoek landareei ura eta mineralak ematen dizkiete. Hau oso garrantzitsua da landareentzat.
Onddoek lurra egituratzen dute. Horrek esan nahi du lurra hobea dela landareentzat. Onddoek karbonoa gordetzen dute. Hori ona da klima aldaketaren aurka borrokatzeko.
Zientzialariek onddoen mapa bat egin dute. Mapa horrek erakusten du non dauden onddo gehien. Onddo gehienak belardietan daude. Gutxiago daude soroetan. Soroetan onddoak hiltzen dira.
Jendeak gehiago jakin behar du onddoei buruz. Onddoak garrantzitsuak dira naturan. Jendeak onddoak zaindu behar ditu.
Albiste erraza, A2 mailarako
Onddoek garrantzi handia dute gure planetan. Baina jendeak ez die kasu handirik egiten. Onddoek laguntzen diete landareei hazten. Landareek azukreak ematen dizkiete onddoei, eta onddoek mineralak ematen dizkiete landareei. Horri esker, landareek ura eta mineralak hartzen dituzte lurzorutik.
Zientzialariek mapa bat egin dute onddoen sareak erakusteko. Mapa horrek erakusten du non dauden onddo gehien. Ez daude Amazonian, baizik eta belardietan eta hezeguneetan. Belardietan onddo asko daude, belarrek karbono asko ematen dietelako.
Lurra lantzeak kalte egiten die onddoei. Goldatzeak eta pestizidek hiltzen dituzte onddoak. Horregatik, lur landuetan onddo gutxiago daude. Zientzialariek esaten dute garrantzitsua dela onddoak zaintzea. Onddoek laguntzen dute lurzoruak osasuntsu mantentzen. Baina jendeak ez die kasu handirik egiten onddoei. Espero dugu mapa honek lagunduko duela jendeak onddoak hobeto ezagutzen.
Orain badakigu non dauden onddoak eta zer garrantzi duten. Baina zer egingo dugu orain? Garrantzitsua da onddoak zaintzea, lurzoruak osasuntsu mantentzeko. Laborantzak aldatu behar dira onddoak babesteko.
B1 mailarako egokitutako berria
Onddoek garrantzi handia dute gure planetan, baina askotan ahaztu egiten ditugu. Zientzialariek ikerketa berri bat egin dute onddoei buruz, eta emaitzak oso interesgarriak dira. Ikerketa horrek erakutsi du onddoek landareak hazten laguntzen dituztela eta lurzoruak egituratzen dituztela. Horrez gain, karbonoaren ziklo globalean garrantzi handia dute.
Mikorrizak onddo mota bat dira, eta landareen sustraiekin elkartzen dira. Elkartze horri esker, landareek ura eta mineralak hobeto xurgatzen dituzte. Mikorrizek landareei laguntzen diete, eta, trukean, landareek karbonoa ematen diete onddoei. Mikorrizak oso garrantzitsuak dira ekosistemetan, eta horregatik, zientzialariek munduko mapa bat egin dute mikorrizen kokapena erakusteko.
Mapa horrek erakutsi du mikorriza gehienak belardietan eta hezeguneetan daudela. Aldiz, soroetan eta monolandaketa zabaleko guneetan, mikorriza gutxiago daude. Horrek esan nahi du laborantzak kalte egiten diela mikorrizei. Lurra lantzeak, ongarri kimikoak erabiltzeak eta pestizidek mikorrizak kaltetzen dituzte.
Ikerketa honek erakutsi du mikorrizak oso garrantzitsuak direla lurzoruentzat eta ekosistementzat. Horregatik, laborantza politikak aldatu behar dira mikorrizak babesteko. Laborariek eta kontsumitzaileek ere lagundu dezakete mikorrizak zaintzen.